Arap ülkeleri, ABD’nin Tel Aviv Büyükelçisi Mike Huckabee’nin İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria dahil olmak üzere Orta Doğu’daki topraklar üzerindeki hâkimiyetini savunan açıklamalarına tepki gösterdi. Huckabee’nin, “İsrail’in Nil’den Fırat’a kadar uzanan topraklarda kutsal kitaba dayalı hakkı olduğunu” iddia etmesi ve “tümünün kontrolünü alsalar bir sorun olmaz” ifadeleri, özellikle Ürdün, Mısır ve Suudi Arabistan’ın sert eleştirilerine neden oldu.
Söz konusu podcast yayınında Huckabee, İsrail’in Gazze’deki operasyonlarını da savunarak, bölgenin kontrolünün “ilahi takdirle” İsrail’e verildiğini öne sürdü. ABD’li gazeteci Tucker Carlson’ın “Hangi topraktan bahsediyorsunuz?” sorusu üzerine, kutsal kitaptaki “Mısır nehri” ifadesinin kimi akademisyenlerce Sina Yarımadası’ndaki bir nehir yatağı, kimilerince ise Nil Nehri olarak yorumlandığı belirtildi.
ÜRDÜN: DİPLOMATİK NORMLARIN İHLALİ
Ürdün Dışişleri Bakanlığı, Huckabee’nin açıklamalarını “saçma ve kışkırtıcı” olarak niteleyerek, bu ifadelerin diplomatik normlara aykırı olduğunu, bölge ülkelerinin egemenliğine saldırı niteliği taşıdığını ve uluslararası hukuk ile BM Şartı’nın açıkça ihlal edildiğini vurguladı. Bakanlık ayrıca, bu açıklamaların ABD Başkanı Donald Trump’ın Batı Şeria’nın ilhakına karşı kamuya açık tutumuyla çeliştiğine dikkat çekti. Ürdün, bölgede gerilimi artıracak söylemlerden kaçınılması ve Gazze’de istikrarın sağlanması için tüm tarafların BM Güvenlik Konseyi’nin kararları doğrultusunda koordineli hareket etmesi çağrısında bulundu.
MISIR: ULUSLARARASI HUKUKA AYKIRI
Mısır Dışişleri Bakanlığı da açıklamaları uluslararası hukuk ve BM Şartı ilkelerine aykırı bulduğunu belirterek kınadı. Kahire, bu tür ifadelerin, ABD’nin Gazze’deki savaşı sonlandırmaya dönük planlarıyla ve yakın zamanda düzenlenen barış girişimlerinin sonuçlarıyla çeliştiğini kaydetti. Ayrıca Mısır, İsrail’in işgal altındaki Filistin toprakları veya herhangi bir Arap toprağı üzerinde egemenliği olmadığını bir kez daha vurguladı ve Batı Şeria’nın ilhakı, Gazze’den ayrılması veya işgal altındaki topraklardaki yerleşim faaliyetlerinin genişletilmesine ilişkin her türlü girişimi reddettiğini açıkladı.
SUUDİ ARABİSTAN: SERT KINAMA
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı ise Huckabee’nin açıklamalarını “pervasız” olarak nitelendirip, bunların uluslararası hukuk, BM Şartı ve diplomatik normların ihlali olduğunu belirterek şiddetle kınadı. Bakanlık, bu tür aşırı ifadelerin bölgedeki ülkeler ve halklar arasında çatışma riskini artırdığı, uluslararası barış ve güvenliği tehdit ettiği ve küresel düzenin temellerini zayıflattığını kaydetti. Suudi Arabistan, ABD Dışişleri Bakanlığı’na bu açıklamalar karşısında tutumunu netleştirme çağrısında bulundu; devletlerin egemenliği, sınırları ve toprak bütünlüğüne yönelik her türlü ihlali reddettiğini belirtti. Ayrıca adil ve kalıcı barış için işgalin sona erdirilmesi, iki devletli çözüm temelinde ve 1967 sınırları içinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devleti kurulması gerektiğini vurguladı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da geçmişte “Büyük İsrail vizyonuna çok bağlı olduğunu” ifade etmişti. İsrail siyasetinde “Büyük İsrail” terimi, ülke topraklarının Batı Şeria, Gazze ve Suriye’nin Golan Tepeleri’ni de kapsayacak şekilde genişletilmesini öngörüyor. Bazı yorumlara göre bu kapsama Mısır’ın Sina Yarımadası ve Ürdün’ün bazı bölgeleri de dahil ediliyor.
