Afganistan’da 2021’de yönetimi ele geçiren radikal Taliban, kadınlar için hayatı giderek daha zorlaştırıyor. Başta kadın hakları konusunda ılımlı olacaklarını öne süren Taliban, attığı tüm adımlarla gerici uygulamaları artırıyor.
Ocak ayında yürürlüğe giren yeni ceza yasasıyla kadınların ve kız çocuklarının eğitime erişimi tamamen engellendi. Taliban yönetimi, yasağı “uygun ortam sağlanmadan eğitim verilmemesi gerekir” diyerek savundu.
Kadınlara Yönelik Baskı Derinleşiyor
Yasada “Gholam” (köle) gibi ifadeler hukuki terim olarak yer alırken, kadınlara yönelik şiddet de meşrulaştırıldı. Kadınlar, anne ve babalarını ziyaret etmek dahil pek çok günlük faaliyet için eşlerinin iznine muhtaç. Onay alınmazsa cezai yaptırımlar uygulanıyor.
UNESCO ve UNICEF’in verilerine göre yaklaşık 2,2 milyon kız çocuğu eğitimden mahrum bırakıldı. İlkokulun son sınıfındaki kızların yüzde 93’ünün temel okuma becerisi dahi yok.
“Bu Sessizlik Kırılacak”
Afganistan’da yaşayan ve İran’daki bir okuldan uzaktan eğitim alan 18 yaşındaki lise öğrencisi Madina Malikzada, Taliban’ın bilinçli kadınlardan korktuğunu söylüyor. Malikzada, “Uzaktan eğitim bazen zor ve moral bozucu olsa da, eğitimime devam edebilmemin tek yolu bu. Yılların böyle, bilgisayar başında ve yalnız geçeceğini hiç düşünmemiştim. Fakat tüm engellere rağmen öğrenme isteğimizi söndüremeyecekler. İmkânı olmayan binlerce Afgan kızını düşündükçe kalbim acıyor. Okul zilini ve arkadaşlarımı bu kadar özleyeceğimi hiç tahmin etmemiştim” dedi.
Malikzada, “Kadınların eğitimi, toplumların yoksulluğu azaltması, sağlık koşullarının iyileşmesi ve ekonomik kalkınma ile doğrudan ilgili. Kızların okullardan uzaklaştırılması, gelecek nesillerde yoksulluk ve eşitsizliğin devam etmesine yol açar” diye konuştu. Kadınların yok sayıldığını ifade eden Malikzada, “Afganistan erkek egemen, tek cinsiyetli ve sürdürülemez bir topluma dönüşüyor. Uluslararası izolasyon ve ekonomik çöküş, Taliban’ın radikal politikalarının sonucu. Kadınların eğitiminin engellenmesi insanlığa karşı bir suçtur” dedi.
“Hayalim, eğitim yoluyla hakları elinden alınan kızların sesi olmak” diyen Malikzada, “Bu yolun sonu değil. Gecenin en karanlık anı, sabaha en yakın zamandır. Bizden alınan irademiz değil. Hâlâ ayaktayız, hâlâ öğrenmek istiyoruz ve bu sessizliğin bir gün kırılacağına inanıyoruz” ifadelerini kullandı.
“Söz Değil, Destek Gerek”
Afganistan Kadın Deklarasyonu’ndan kadınlar ise BirGün’e yaptıkları açıklamada, yeni düzenlemeyle en temel insan hakları olan eğitimden mahrum bırakıldıklarını vurguladı. Kadınlar, “Sadece kadın olduğumuz için geleceğimizin elimizden alındığını hissediyoruz” dedi ve 2021’den bu yana uygulanan yasağın artık kalıcı hale getirildiğini belirtti.
Kadınlar, “Bu son karar, eğitim hakkımızın geri verilmesine dair umutlarımızı kırıyor. Taliban, kadınları tamamen kamusal hayattan silmeyi amaçlıyor. Ortaöğretimdeki 2 milyondan fazla kız çocuğu okuldan uzaklaştırıldı. Birçoğu tüm risklere rağmen gizlice ya da çevrimiçi eğitim almaya çalışıyor. Çabalarımız, eğitime erişim ve umudu diri tutmak üzerine” dedi.
Taliban’ın baskıcı politikalarının toplumsal muhalefeti susturduğunu belirten kadınlar, “İnsanlar öfkeli ama korku nedeniyle protesto edemiyor. Hak arayan kadınlar ise tehdit ediliyor, tutuklanıyor veya susturuluyor. Direnişin büyük kısmı sessizce devam ediyor. Uluslararası toplum sessiz kalmamalı. Afgan kadınlarının açıklamalara değil, gerçek desteğe ihtiyacı var” şeklinde konuştu.
