Avrupa Birliği, kamu ihalelerinde Avrupa’da üretilen ürünlere öncelik tanıyarak, toplamda 2 trilyon euroyu aşan finansal gücünü yerli sanayiyi desteklemek için kullanmayı hedefliyor.
Neleri kapsayacak?
Kamu alımlarında ve üretim sübvansiyonlarında AB’de üretilmiş içerik ve düşük karbon şartı aranacak. Plan; batarya, güneş ve rüzgâr enerjisi, hidrojen üretimi ve nükleer santraller gibi kilit stratejik sektörleri kapsıyor. Ayrıca AB’ye üye 27 ülke ile Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn’ı da içine alan Avrupa Ekonomik Alanı ülkelerini de kapsıyor.
İtirazlar da var
ABD’nin AB Büyükelçisi Andrew Puzder, Avrupa savunma sanayisinin güçlendirilmesini desteklediklerini, ancak kamu alımlarında ‘Avrupa önceliği’ getirilmesinin üye ülkelerin esnekliğini azaltabileceğini dile getirdi.
İskandinav ve Baltık ülkeleri ise, katı ‘Avrupa’da üret’ yaklaşımının yatırımları azaltabileceğini ve AB şirketlerinin dışarıdaki ileri teknolojilere erişimini zorlaştırabileceğini savunuyor.
Detaylarda neler var?
Elektrikli araçlarda yüzde 70, alüminyumda yüzde 25, kapı ve pencere üretiminde kullanılan plastiklerde yüzde 30 ve betonda yüzde 5 oranında Avrupa’da üretim zorunluluğu öngörülüyor.
Stratejik sektörlerde 100 milyon euronun üzerindeki yabancı yatırımlar için de yeni şartlar getirilmesi planlanıyor. Özellikle, yatırımcının geldiği ülkenin ilgili sektörün küresel üretim kapasitesinin en az yüzde 40’ını kontrol ettiği durumlara odaklanılıyor.
Kriterler arasında, yabancı yatırımcının bir AB şirketinde çoğunluk hissesine sahip olamaması ve yatırımın AB’ye fayda sağlaması için fikri mülkiyetini lisanslama şartı bulunuyor.
Kimya, otomotiv, yapay zekâ, uzay ve savunma sektörleri ise stratejik alanlar arasında sıralanıyor.
İstisnalar da var
Bazı durumlarda, bir ürün dünya genelinde sadece tek bir şirket tarafından üretiliyorsa ya da Avrupa’da üretilen alternatif en az yüzde 30 daha pahalıya mal oluyorsa, ‘Avrupa’da üretilmiş’ şartı uygulanmayabilecek.
