2025’te etkili olan don ve kuraklık, birçok tarım ürününde ciddi verim düşüşlerine yol açtı. Artan üretim maliyetleriyle karşı karşıya kalan çiftçiler, borçlanarak üretim yapmaya çalıştı. Bu süreçte Ziraat Bankası’na ödenen faiz miktarı 322,7 milyar lirayı buldu. Bankanın yakın izlemeye aldığı tarımsal destek kredileri ise 49,1 milyar liraya yükseldi.
Kamu bankaları arasında üreticiye en fazla kredi desteği sunan Ziraat Bankası, 2025’te net kârını yüzde 60’ın üzerinde artırarak 161,47 milyar TL’ye çıkardı.
Çiftçi destek kredilerinin izlendiği ihtisas kredilerinde yüzde 38,2’lik bir büyüme yaşanarak toplam hacim 967,1 milyar liraya ulaştı. Yakın izlemeye alınan destek kredileri ise yüzde 98,8 artarak 24,7 milyar liradan 49,1 milyar liraya çıktı. Yeniden yapılandırılan kredilerin toplamı ise yaklaşık dört kat artışla 1 milyar 460,7 milyon liradan 5 milyar 984,4 milyon liraya yükseldi.
Banka yıllar içinde çiftçiye destekten uzaklaşırken, tarımsal nitelikli kredilerin toplam krediler içindeki payı yüzde 22,5’e geriledi. 2024 yıl sonunda bu oran yüzde 23,9 seviyesindeydi.
Çiftçilerin borç yükü artarken, bankanın faiz gelirleri de rekor düzeye çıktı. 2025 sonunda Ziraat Bankası’nın net faiz geliri 326,7 milyar TL’ye yükseldi. Bu tutar, 2024’te 165,6 milyar TL idi. Böylece faiz gelirlerinde yüzde 97,3’lük bir artış yaşandı.
Faiz gelirinin neredeyse tamamına yakını ihtisas bankacılığından sağlandı. 2025’te ihtisas bankacılığından elde edilen faiz geliri 322,6 milyar lira olarak kaydedilirken, bu rakam 2024’te 211,4 milyar liraydı.
Girdi maliyetleri artmaya devam ediyor
Üretimden kazanç elde edemeyen, borçlarını ödeyebilmek için üretim araçlarını elden çıkarmak zorunda kalan çiftçiler, sürekli artan girdi maliyetleriyle mücadele ediyor. TÜİK verilerine göre, tarımsal girdi fiyat endeksi (Tarım-GFE) 2025 Aralık’ta aylık yüzde 1,30, yıllık ise yüzde 33,15 oranında arttı. En yüksek yıllık artış ise yüzde 72,78 ile veteriner harcamalarında yaşandı. Gübredeki yıllık artış yüzde 44,95, tohumda ise yüzde 38,98 olarak gerçekleşti.
TMO’nun politikasına tepki: ‘Üreticiye değil, Ferrero’ya çalışıyor’
CHP Ordu Milletvekili Mustafa Adıgüzel, Toprak Mahsulleri Ofisi’nin fındık fiyat politikasını protesto etmek amacıyla Ordu’daki genel merkez önünde basın açıklaması yaptı. Bagajında getirdiği bir çuval fındığı omzunda taşıyarak ofisin kapısına bırakan Adıgüzel, “TMO ve onu yönetenlere fındık üreticisinin mesajını getirdim. Bu mahsul halkımın ürünü, almak istemediniz, şimdi böyle alın” ifadelerini kullandı.
Adıgüzel, “Fındık ihracatla ülkeye döviz kazandırıyor. Rekolte bu yıl düştü, normalde fiyatların yükselmesi gerekirken tam tersi oluyor. Bunun sorumlusu Ferrero ve yerli işbirlikçileri. Kurumlar ve Tarım Bakanlığı ise izlemekle yetiniyor. Sezon başında piyasa fiyatının altında taban fiyat açıklayarak ilk darbeyi vurdular. Ferrero’nun çıkarı için piyasada ucuz fındık satıldı. Biz üreticinin yanındayız ve yöneten de biz olacağız” dedi.
