Avrupa Parlamentosu (AP) Türkiye raportörü Nacho Sanchez Amor tarafından hazırlanan Türkiye Raporu taslağı, AP Dışişleri Komisyonu’nda (AFET) görüşüldü. Taslakta, Türkiye’nin Avrupa Birliği’nden (AB) beklentileri arasında öne çıkan vize serbestisi için, Ankara’nın hâlâ tamamlamadığı kriterler gündeme getirildi.
AP, uzun süredir vize muafiyeti sürecinde adım atması gereken tarafın Türkiye olduğunu ve geriye kalan engellerin giderilmesi gerektiğini savunuyor. Taslak belgede, “AP, Türk hükümetini vize serbestisi diyaloğunun önündeki kalan engelleri ortadan kaldırmaya çağırır” ifadelerine yer verildi.
Ankara’nın onayladığı 72 kriterden 6’sı, aradan 13 yıl geçmesine rağmen hâlâ karşılanmadı. Rapora göre, bu eksiklikler vize muafiyeti sürecinde ilerleme kaydedilememesinin temel sebebi olarak gösteriliyor. Türkiye, kalan kriterler üzerinde çalıştığını belirtse de, somut bir gelişme kaydedilmiş değil.
AP, Türkiye’nin AB üyeliği hedefine bağlılığını tekrarlamasına karşın, katılım sürecini etkileyen eksikliklerle ilgili endişelerin giderilmediği görüşünde. Taslakta, “AP, Türk hükümetini, söylemlerden eyleme geçmeye ve hukukun üstünlüğü ile temel özgürlükler alanlarındaki eksiklikleri gidermeye davet eder” denildi.
Vize serbestisi için karşılanmayan kriterler:
- Terörle mücadele yasasında değişiklik yapılması
- AB Polis Teşkilatı (Europol) ile operasyonel işbirliği anlaşması imzalanması
- GRECO’nun yolsuzlukla mücadele önerilerinin uygulanması
- Kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuatın AB standartlarıyla uyumlu hâle getirilmesi
- Tüm AB üyeleriyle suçla mücadelede işbirliği sağlanması
- AB’ye yasa dışı yollardan geçen kişilerin geri alınmasına dair Geri Kabul Anlaşması’nın tam olarak uygulanması
AP raporunda, Türkiye’nin AB üyelik sürecinin 2018’den bu yana fiilen durmuş olduğu hatırlatıldı. Bununla birlikte, Türkiye’nin stratejik önemi vurgulanarak, karşılıklı çıkar alanlarında yapıcı diyaloğun ve işbirliğinin sürdürülmesinin önemi belirtildi.
Raporun olumlu yanlarında ise “Terörsüz Türkiye” sürecine verilen destek, makroekonomik istikrarı sağlama çabaları ve yaklaşık 2,7 milyon mülteciye ev sahipliği yapılması öne çıktı. Ayrıca, Yunanistan’la diyaloğun devam etmesi de memnuniyetle karşılandı.
Ancak, hukukun üstünlüğü, yargı bağımsızlığı, AYM ve AİHM kararlarına uyulmaması, muhalefet siyasilerine yönelik davalar, gazetecilere ve bağımsız medyaya uygulanan baskılar, kadınlara ve LGBTİ+ bireylere yönelik hak ihlalleri gibi eleştiriler raporda geniş yer buldu.
Kıbrıs meselesinde ise iki toplumlu, iki bölgeli federasyon çözümüne destek tekrarlandı.
AP’nin gümrük birliğinin güncellenmesinden yana olduğu, fakat bu modernizasyonun insan hakları, temel özgürlükler ve uluslararası hukuk gibi alanlarda güçlü koşullara bağlanması gerektiği de taslakta ifade edildi.
Taslak raporun AFET’teki görüşmelerin ardından oylanması ve sonrasında genel kurula sunulması bekleniyor. Geçmiş yıllarda olduğu gibi, rapora çok sayıda değişiklik önergesi verilmesi öngörülüyor.
